1 ster odun kaç kg, kaç ster odun nereye sığar? Odunluk ölçü rehberi
Odun satıcısı fiyatı sterle, nakliyeci tonla, soba ise nemle konuşur. Bu üçünü aynı hesapta birleştirmeyi bilmezseniz ya fazla odun alırsınız ya da kış ortasında bahçede ıslak bir yığınla kalırsınız. Bu rehberde ster ile kilogram arasındaki dönüşümü, kışlık ihtiyacınızı nasıl tahmin edeceğinizi ve bu odunu kuru tutacak odunluğun ölçüsünü birlikte hesaplıyoruz.
- 1 ster, aradaki boşluklarla birlikte 1 m³ hacim kaplayan istif odundur; içindeki katı odun yaklaşık 0,7 m³ kabul edilir.
- 1 ster kuru odun türüne göre yaklaşık 355 kg (sarıçam) ile 525 kg (kayın) arasında gelir; meşe yaklaşık 520 kg'dır.
- Hesap formülü: istif hacmi (ster) × 0,7 × odun türünün kuru yoğunluğu (kg/m³).
- Profimod odunlukları 1,08 m derinlikte; 1,58 m genişlik 2,4 ster, 3,90 m genişlik 6 ster odun alır.
- Odun, üç yanı açık, yerden yüksek ve üstü örtülü bir istifte genellikle en az bir yaz kurutulmalıdır.
Ster nedir, 1 ster kaç metreküptür?
Ster, istiflenmiş odunun hacim birimidir: 1 ster, 1 m × 1 m × 1 m boyutlarında düzgünce dizilmiş odunun kapladığı 1 m³'lük hacimdir. Bu hacmin içinde odunların arasındaki boşluklar da vardır; yani 1 sterde 1 m³ katı odun yoktur.
Hesaplarda katı odun oranı genellikle yaklaşık %70 kabul edilir. Düzgün yarılmış, düz gövdeli odun daha sıkı oturur; eğri dallı, budaklı odunda boşluk artar. Bu yüzden aynı "1 ster" iki farklı satıcıda biraz farklı miktarda odun anlamına gelebilir.
Odunun boyu da sonucu etkiler. Satıcı ölçüyü 1 m boyundaki kütüklerle yapıp sonra soba boyuna kesiyorsa, kesilip yarılan odun genellikle daha sıkı istiflenir ve biraz daha az yer kaplar. Teslimde "kesilmiş mi, kesilmeden mi ölçüldü?" sorusunu sormak, sonradan yaşanacak tartışmayı önler.
1 ster odun kaç kg gelir?
1 ster kuru odun, türüne göre yaklaşık 355 kg ile 525 kg arasında gelir; Türkiye'de en çok yakılan meşe için bu değer yaklaşık 520 kg'dır. Ağırlığı siz de hesaplayabilirsiniz: istif hacmi × 0,7 × kuru yoğunluk.
| Odun türü | Yaklaşık kuru yoğunluk | 1 ster (kuru) | 5 ster (kuru) |
|---|---|---|---|
| Kayın | ~750 kg/m³ | ~525 kg | ~2.625 kg |
| Meşe | ~740 kg/m³ | ~520 kg | ~2.600 kg |
| Dişbudak | ~710 kg/m³ | ~500 kg | ~2.500 kg |
| Akasya | ~690 kg/m³ | ~485 kg | ~2.425 kg |
| Ceviz | ~570 kg/m³ | ~400 kg | ~2.000 kg |
| Çam (sarıçam) | ~510 kg/m³ | ~355 kg | ~1.785 kg |
Değerler yaklaşık ve kuru odun içindir; katı odun oranı 0,7 kabul edilmiştir. Aynı türde bile ağacın yetiştiği yer ve kuruluk derecesi sonucu değiştirir.
Örnek: 3 ster kuru meşe için 3 × 0,7 × 740 ≈ 1.550 kg. Taze kesilmiş odun ise çok daha ağırdır, çünkü ağırlığının önemli bir kısmı sudur. Odunu tonla alıyorsanız bu yüzden "kuru mu, yaş mı?" sorusu fiyattan önce gelir: yaş odunda suya para ödersiniz.
Bir kış için kaç ster odun gerekir?
Kışlık odun ihtiyacı evin büyüklüğüne, yalıtımına, sobanın verimine ve iklime göre çok değiştiği için tek bir doğru rakam yoktur; en güvenilir ölçü, kendi evinizin bir haftalık tüketimidir. Genel tablolar yerine şu yöntemi deneyin:
- Soğuk bir haftada yaktığınız odunu bir sepet ya da kasa ile sayın.
- Sepetin hacmini ölçün (en × boy × yükseklik). Örneğin 50 × 40 × 40 cm'lik bir kasa 0,08 m³'tür.
- Haftalık sepet sayısını sepet hacmiyle çarpın; bu, haftalık istif hacminizdir.
- Bulduğunuzu bölgenizde sobanın yandığı hafta sayısıyla çarpın ve üzerine yaklaşık %10–20 pay ekleyin.
Haftada 12 kasa (12 × 0,08 = 0,96 m³) yakan ve sobayı 20 hafta kullanan bir ev için ihtiyaç kabaca 19 ster eder; pay ile 21–23 ster. İlk kışınızsa önceki ev sahibine ya da komşulara sorun ve sezon başında biraz fazlasını alın; kış ortasında kuru odun bulmak hem zor hem pahalıdır.
Bir başka ipucu: sert ağaçlar (meşe, kayın, dişbudak) aynı hacimde daha fazla ısı verir ve daha uzun yanar. Çam daha hızlı tutuşur ama aynı ısı için daha fazla ster ister.
Odunluk ölçüleri nasıl hesaplanır?
Odunluğun alacağı odun, iç genişlik × iç derinlik × istif yüksekliği ile bulunur ve sonuç doğrudan ster olarak okunur. Derinliği belirleyen şey odunun boyudur: 1,08 m dış derinlik (1,02 m iç), 3 sıra 33 cm soba odununu ya da 2 sıra 50 cm şömine odununu boşluksuz alır.
Profimod odunluklarında her bölme 77,5 cm genişliğindedir ve istif yüksekliği 1,52 m'dir. Genişlik arttıkça bölme sayısı ve kapasite şöyle büyür:
| Dış ölçü (G × D) | Bölme | İç istif ölçüsü | Kapasite | Kuru meşe (yaklaşık) | Çatı seçenekleri |
|---|---|---|---|---|---|
| 1,58 × 1,08 m | 2 | 1,52 × 1,02 × 1,52 m | 2,4 ster | 1.221 kg | Beşik çatı, düz çatı |
| 2,35 × 1,08 m | 3 | 2,29 × 1,02 × 1,52 m | 3,6 ster | 1.843 kg | Beşik çatı, beşik çatı kapılı, düz çatı |
| 3,13 × 1,08 m | 4 | 3,07 × 1,02 × 1,52 m | 4,8 ster | 2.466 kg | Beşik çatı, beşik çatı kapılı |
| 3,90 × 1,08 m | 5 | 3,85 × 1,02 × 1,52 m | 6 ster | 3.088 kg | Beşik çatı |
Beşik çatılı modellerde mahya yüksekliği 2,10 m, saçak yüksekliği 1,58 m; düz çatılı modellerde toplam yükseklik 1,58 m'dir.
Tabloyu kışlık hesabınızla birlikte okuyun. 10 ster yakan bir ev için örneğin 3,90 m ve 3,13 m genişliğindeki iki odunluk (toplam 10,8 ster) yan yana kurulabilir. Duvarınızın ölçüsü bu genişliklere uymuyorsa Kendin Tasarla aracında kendi boyunuzu oluşturabilirsiniz. Tüm modelleri odunluklar sayfasında görebilirsiniz.
Beşik çatı mı, düz çatı mı, kapılı odunluk mu?
Kar yağan bölgelerde karı ve yağmuru iki yana atan beşik çatı, kar yağmayan ve az yağışlı yerlerde ise daha alçak ve ekonomik düz çatı yeterlidir. Profimod'un beşik çatısı 45° eğimlidir ve mahyası duvara paraleldir; düz çatılı model toplamda 1,58 m yüksekliğiyle pencere altına da sığabilir.
- Önü açık model: Odunu doğrudan yükler, kolayca alırsınız; hava en rahat bu tipte dolaşır.
- Kapılı model: Her bölmede kelebek menteşeli bir kafes kapı kanadı vardır, komşu kanatlar çift kapı gibi açılır. İstifin öne devrilmesini engeller ve düzenli bir görünüm verir. İsterseniz kanatlara kendi asma kilidinizi ya da sürgünüzü takabilirsiniz.
Hangi modeli seçerseniz seçin çatı, istifin her yönünden yaklaşık 15 cm taşar. Bu taşma, eğik gelen yağmurun en dıştaki odun sırasını ıslatmasını büyük ölçüde engeller. Çatı örtüsü (trapez sac, branda ya da OSB) pakette yoktur; ürün sayfasında modelin çatı alanı ve gereken sac adedi yazar. Kapılı seçenek için 3,13 m kapılı beşik çatı odunluk, alçak çözüm için 1,58 m düz çatı odunluk sayfalarına bakabilirsiniz.
Odun nasıl kurutulur ve kuru saklanır?
Odun, rüzgâr alan, yerden yükseltilmiş ve yalnızca üstü örtülü bir istifte, genellikle en az bir yaz boyunca kurutulur. Kurumayı hızlandıran şey güneşten çok hava akışıdır; odun nemini yüzeyinden havaya verir.
- Kesin ve yarın: Kütük hâlinde odun çok yavaş kurur. Soba boyuna kesip yarmak, nemin çıkacağı yüzeyi artırır.
- Yerden kaldırın: Odunu toprağa ya da betona doğrudan koymayın; alttan nem çeker ve en alt sıra çürür. Altına palet ya da çıta koyun.
- Kabuğu yukarı dizin: Üst sıralarda kabuk tarafını yukarı vermek, yağmur suyunun içeri işlemesini azaltır.
- Yanları örtmeyin: İstifi naylon ya da brandayla sarmak nemi içeride hapseder ve küfe yol açar. Sadece üstü örtülmeli.
- Kuruluğu kontrol edin: Kuru odun hafifler, uçlarında çatlaklar oluşur ve iki parça birbirine vurulduğunda tok değil, çınlayan bir ses çıkar. Bir nem ölçerle bakarsanız genellikle %20'nin altı yakmaya uygun kabul edilir.
Yaş odun yakmak hem ısıyı düşürür hem de baca ve sobada daha fazla kurum birikmesine neden olur. Bu yüzden bu yılın odununu geçen yıldan almak, yani bir sezon önden gitmek en sağlıklı düzendir. İki sezonluk stok tutmak isterseniz kapasite tablosundaki değerleri iki katına göre seçin.
Odunluk nasıl yapılır ve kurulur?
Galvaniz profil iskeletli bir odunluk, kaynak gerektirmeden civata ve konnektörlerle birkaç saatte kurulur; asıl dikkat edilecek nokta dolu odunluğun ağırlığıdır. 3,6 sterlik bir istif kuru meşede yaklaşık 1,8 tona ulaşır; bu yük sağlam ve düz bir zemin ister.
- Yer seçin: Evin rüzgâr alan ama yağmuru doğrudan yemeyen bir duvarı idealdir. Sobaya yakın olması kış boyu taşıma yükünü azaltır.
- Zemini düzeltin: Toprak zeminde birkaç beton blok ya da sıkıştırılmış çakıl, ayakların batmasını önler.
- İskeleti kurun: Profiller ölçüsünde kesilmiş gelir; konnektörlere takıp pakette gelen anahtarla civataları sıkarsınız. Basılı kurulum kılavuzu adımları sırasıyla gösterir.
- Duvara ve zemine bağlayın: Odunluk ev duvarına yaslanacak şekilde tasarlanmıştır; dübel ya da kazıkla sabitlemek güvenlik için önemlidir. Sabitleme malzemesi pakette değildir.
- Çatıyı örtün: Trapez sacı contalı vidayla bağlayın; isterseniz ön saçağa bir yağmur oluğu ekleyin.
Galvaniz kaplama, açık havada yıllarca boyasız durabilmesini sağlar; kaynaksız sistem sayesinde taşınırken söküp yeniden kurabilirsiniz. Benzer bir yapıyı kendi tasarımınızla kurmak isterseniz galvaniz profil ve konnektörle kendin yap rehberine göz atın.
Sık sorulan sorular
Ster ile metreküp aynı şey mi?
Ster de bir metreküplük hacimdir, ancak istiflenmiş odun için kullanılır ve aradaki boşlukları içerir. Katı odun metreküpü ise boşluksuz ağaç hacmidir; 1 ster yaklaşık 0,7 m³ katı oduna karşılık gelir.
Odun tonla mı sterle mi alınmalı?
Kuru odun alıyorsanız iki yöntem de adil olabilir. Yaş ya da kuruluğu belli olmayan odunda sterle almak daha güvenlidir, çünkü tonla alımda odunun içindeki suyun da parasını ödersiniz.
Odunluk ev duvarına bitişik kurulursa duvar nem çeker mi?
İstif ile duvar arasında birkaç santimetre hava boşluğu bırakırsanız duvar ve odun nefes alır. Odunun duvara tam dayanması hem kurumayı yavaşlatır hem de duvarda nem lekesi riskini artırır.
Odunluğun çatısına ne örtülür?
En yaygın tercih galvaniz trapez sactır; contalı vidayla profillere bağlanır. Daha düşük maliyet için branda ya da üstüne su yalıtım örtüsü serilmiş OSB de kullanılabilir. Çatı örtüsü pakete dahil değildir.
Yeni kesilmiş odun bu kış yakılabilir mi?
Teknik olarak yanar ama verimi düşüktür; ısının bir kısmı içindeki suyu buharlaştırmaya gider ve bacada kurum artar. Mümkünse taze odunu en az bir yaz kurumaya bırakın, bu kış için kuru odun alın.
Odunluk siparişi ne zaman kargoya verilir?
Siparişler aynı gün, en geç 1 iş günü içinde DHL ile kargoya verilir. 2.000 TL üzeri siparişlerde kargo ücretsizdir ve iyzico ile 12 aya varan taksit seçeneği vardır.
Bu rehber, Bursa'daki fabrikamızda Profimod® galvaniz yapı sistemlerini üreten ekibimiz tarafından hazırlanmıştır. Ürün ölçüleri ve paket içerikleri kataloğumuzdan alınmıştır; sorularınız için bize yazabilirsiniz.