Kaç tavuğa kaç metrekare kümes gerekir? Bahçede hareketli kümes rehberi
Dört kişilik bir ailenin haftalık yumurta ihtiyacını karşılamak için çoğu zaman 5–6 tavuk yeter. Asıl soru bu tavukları nerede ve nasıl barındıracağınızdır: Sabit bir kümes mi, yoksa bahçede her gün yer değiştiren tabansız bir kümes mi? Bu yazıda alan hesabını, iç donanımı ve hareketli kümesin bahçeye ne kattığını somut rakamlarla anlatıyoruz.
- Bahçede rahat bir kümes için metrekareye yaklaşık 3 tavuk hesaplayın; bu, tavuk başına kabaca 0,33 m² demektir.
- Her 4–5 tavuk için bir folluk ve tavuk başına 20–25 cm tünek hobi kümesinde rahat bir ölçüdür.
- Hareketli kümes her 1–2 günde bir boy ileri çekilir; tavuklar taze çimde otlar, eski yer gübrelenmiş olarak kalır.
- 5 tavuktan günde ortalama 3–4 yumurta beklenir; ırk, yaş ve mevsime göre bu sayı değişir.
- Tabansız kümeste en büyük risk alttan kazan yırtıcılardır; teli zemin boyunca dışa doğru yatırmak bunu büyük ölçüde önler.
Tavuk başına kaç metrekare alan gerekir?
Bahçede hobi amaçlı tavukçulukta kümes içinde metrekareye yaklaşık 3 tavuk, yani tavuk başına 0,3–0,4 m² rahat ve yaygın önerilen bir ölçüdür. Ticari işletmeler için yönetmeliklerde belirtilen asgari değerler bundan çok daha sıkışıktır; ancak bahçede amaç en çok tavuğu sığdırmak değil, sağlıklı ve sakin bir sürüdür.
Kalabalık kümeste tavuklar birbirini gagalar, zayıf olanlar yemliğe ulaşamaz, altlık hızla kirlenir ve koku artar. Alan ne kadar genişse bu sorunlar o kadar azalır. Tavukların gündüz dolaşacağı ayrı bir bahçe alanı varsa kümes biraz daha küçük tutulabilir; tavuklar bütün gün kümeste kalacaksa üst sınırın altında kalmak gerekir.
Hızlı hesap
- Tavuk sayısı ÷ 3 = gereken yaklaşık taban alanı (m²)
- 6 tavuk için yaklaşık 2 m², 12 tavuk için yaklaşık 4 m², 18 tavuk için yaklaşık 6 m²
- Horoz ya da iri ırk (Brahma gibi) besleyecekseniz sayıyı bir iki adet azaltın
Folluk, tünek ve yemlik nasıl hesaplanır?
Hobi kümesinde her 4–5 tavuk için bir folluk, tavuk başına 20–25 cm tünek ve doğrusal yemlikte tavuk başına en az 10 cm yer ayırmak rahat bir düzen sağlar. Aşağıdaki tablo Profimod Hareketli Kümes kapasitelerine göre hesaplanmıştır.
| Kümes | Tavuk | Folluk | Toplam tünek | Doğrusal yemlik | Tahmini yumurta / gün |
|---|---|---|---|---|---|
| 2,06 × 1,05 m (2,2 m²) | 5 | 1–2 | 1,0–1,25 m | 50 cm | ≈ 3–4 |
| 2,06 × 2,08 m (4,3 m²) | 12 | 3 | 2,4–3,0 m | 1,2 m | ≈ 8 |
| 2,06 × 3,10 m (6,4 m²) | 18 | 4–5 | 3,6–4,5 m | 1,8 m | ≈ 13 |
Tavuk sayıları Profimod ürün sayfalarındaki kapasitelerdir (metrekareye yaklaşık 3 tavuk). Yumurta tahmini tavuk başına günde yaklaşık 0,7 yumurta kabulüyle hesaplanmıştır; ırk, yaş, mevsim ve beslenmeye göre değişir.
- Folluk: Yaklaşık 30 × 30 cm, loş ve üstü kapalı kutular tavukların yumurtlamasını kolaylaştırır. Tavuklar çoğu zaman aynı folluğu paylaştığı için hesaplanandan fazla folluk gerekmez.
- Tünek: Zeminden 50–80 cm yükseğe, yuvarlatılmış kenarlı 4–5 cm genişlikte bir çıta tavukların ayağını rahat kavramasını sağlar. Birden fazla tünek koyacaksanız aralarında yaklaşık 30 cm bırakın.
- Suluk: Bir tavuk günde kabaca 250–300 ml su içer; sıcak havada bu miktar belirgin şekilde artar. Suluğu ihtiyacın en az iki katı hacimde seçin.
Hareketli kümes nedir, ne işe yarar?
Hareketli (gezer) kümes, tabanı olmayan ve bahçede her gün bir boy ileri çekilen hafif bir kümestir; tavuklar sürekli taze çim, ot ve böceğe ulaşırken eski yer gübrelenmiş olarak kalır. Sabit kümeste birkaç hafta içinde toprağa dönüşen tavuk alanı, hareketli kümesle bütün bahçeye yayılır.
Profimod Hareketli Kümes serisi bu kullanım için tekerleksiz tasarlandı. Tekerlek yerine zemine tam oturan bir alt çerçeve tercih edildiği için alttan boşluk kalmaz, paslanacak ya da kırılacak hareketli parça olmaz ve iskelet hafif kalır: En büyük model olan 2,06 × 3,10 m'nin profil ağırlığı yaklaşık 58 kg'dır ve iki kişi tarafından çekilebilir.
Faydaları
- Daha az yem: Tavuklar ot, filiz ve böcekle beslenmesinin bir kısmını kendisi karşılar.
- Daha az temizlik: Gübre tek noktada birikmez; altlık değiştirme işi büyük ölçüde ortadan kalkar.
- Doğal gübreleme: Kümesin geçtiği şeritler sonraki haftalarda daha gür yeşerir; sebze yatağı açacağınız yeri önceden hazırlamak için de kullanılır.
- Daha az parazit ve koku: Tavuklar kendi gübresinin üzerinde uzun süre kalmaz.
Kümesin ön alnında tavana kadar uzanan 0,74 × 1,65 m kapı sayesinde eğilmeden içeri girip yumurta toplayabilir, yemlik ve suluğu değiştirebilirsiniz.
Hareketli kümes nasıl gezdirilir ve nerede kullanılır?
Kümes, köşe sabitlemeleri (kazık veya ağırlık) sökülüp bir boy ileri çekilerek ve yeniden sabitlenerek gezdirilir; bu işlem genellikle 1–2 günde bir tekrarlanır. Tavuk sayısı azsa ve çim gürse 2–3 günde bir de yeterli olabilir.
- Yemlik ve suluğu iskelete asılıysa yerinde bırakın, yerdeyse kenara alın.
- Köşelerdeki kazıkları veya ağırlıkları çıkarın.
- İki kişi, kısa kenardan tutarak kümesi yavaşça bir boy ileri çekin; tavuklar kendiliğinden yeni alana yürür.
- Kümesi yeniden sabitleyin ve tel eteklerinin zemine oturduğunu kontrol edin.
En verimli kullanım düz veya hafif eğimli çim ya da otlak alandır. Taşlı, çok engebeli zeminde alt çerçeve ile toprak arasında boşluk kalır; bu boşluk hem tavuğun kaçmasına hem de yırtıcının girmesine fırsat verir. Folluk ve tüneği zemine koymak yerine iskelete asarsanız kümesi çektiğinizde bunlar da birlikte gelir ve her taşımada yeniden kurmanız gerekmez.
Tavukları tilki, sansar ve köpekten nasıl korursunuz?
Kümesi sık gözlü kaynaklı galvaniz telle eksiksiz kaplamak ve teli zemin boyunca dışa doğru 30 cm kadar yatırmak, bahçe tavuklarını yırtıcılardan korumanın en etkili yoludur. Tabansız bir kümeste tehlike çoğu zaman alttan gelir: Tilki ve köpek kenardan kazmaya çalışır, dışa yatırılmış tel etek ise kazmaya başladıkları noktayı kapatır.
- Tel seçimi: Tavuk teli denilen ince altıgen örgü tavuğu içeride tutar ama güçlü bir yırtıcıya dayanmayabilir. Daha kalın telli, kaynaklı galvaniz panel ya da rulo tel daha güvenlidir. Sansar ve sıçana karşı göz aralığını küçük tutun.
- Çatı: Yırtıcı kuşlar ve tırmanan hayvanlar için çatının da tamamen kapalı olması gerekir. Çatının bir kısmını branda, kalanını tel ile örtmek hem gölge hem güvenlik sağlar.
- Kapı: Kapıya isterseniz kendi sürgünüzü veya asma kilidinizi takabilirsiniz; bazı yırtıcılar basit mandalları açmayı öğrenir.
- Gece: Çok yırtıcı olan bölgelerde geceleri tavukları kapalı bir barınağa almak ya da kümesi duvar dibine yaklaştırmak ek güvence sağlar.
Tel, branda ve zemin sabitleme malzemesi Profimod paketlerine dahil değildir; yalnızca galvaniz iskelet ve kapı kanadı gönderilir.
Kümeste kış ve yaz bakımı nasıl yapılır?
Yazın asıl mesele sıcak ve susuzluk, kışın ise rüzgâr, ıslaklık ve donan sudur. Tavuklar soğuğa sıcaktan daha iyi dayanır; bu yüzden yaz önlemleri en az kış önlemleri kadar önemlidir.
Yaz
- Çatının en az yarısını gölgeleyin; öğle güneşinde kümesi ağaç gölgesine doğru çekin.
- Suyu sabah ve akşam tazeleyin, gerekirse ikinci bir suluk ekleyin.
- Ağzı açık soluyan ve kanatlarını gövdesinden ayıran tavuklar sıcaktan bunalıyor demektir; gölgeyi artırın.
Kış
- Hâkim rüzgârın geldiği kısa ve uzun kenarı branda ile kapatın; diğer tarafları havalanmaya açık bırakın.
- Çamurlaşan alanlarda kümesi daha sık taşıyın veya kışın süzek, çakıllı bir alana alın.
- Suyun donmaması için sabahları kontrol edin; buz tutmuş suluğu ılık suyla değiştirin.
- Kış aylarında gün kısaldığı için yumurta sayısının düşmesi normaldir.
Daha kalabalık bir sürü ve sabit bir yapı düşünüyorsanız ticari tavuk kümesi kurulumu rehberine bakabilirsiniz; Profimod Üretim Kümesi serisi 50 ile 127 tavuk arasındaki kapasiteler için tasarlandı.
Sık sorulan sorular
Yumurta için horoz gerekir mi?
Hayır. Tavuklar horoz olmadan da yumurtlar; horoz yalnızca döllü yumurta ve civciv çıkarmak istiyorsanız gerekir. Yerleşim alanlarında horozun ötüşü komşuluk sorununa da yol açabilir.
Tavuklar kaç yaşında yumurtlamaya başlar?
Yumurtacı ırklar genellikle 18–22 haftalık olduğunda yumurtlamaya başlar. Bahçeye yeni başlayacaksanız yumurtlama çağına gelmiş piliç almak beklemeyi kısaltır.
Bahçede tavuk beslemek için izin gerekir mi?
Kurallar il, ilçe ve yerleşim yerine göre değişebilir. Kendi tüketiminiz için birkaç tavuk besleyecek olsanız bile belediyenize veya il/ilçe tarım müdürlüğüne danışmanız, site içindeyseniz yönetim kurallarına bakmanız önerilir.
Hareketli kümes yağmurda ne olur?
Çatının bir bölümü branda ile örtülürse tavuklar yağmurda bu bölüme sığınır. Uzun yağışlı dönemlerde kümesi su birikmeyen daha yüksek bir noktaya çekmek zeminin çamurlaşmasını önler.
Tavuklar bahçedeki sebzelere zarar verir mi?
Serbest bırakılan tavuklar fideleri eşeler ve yaprakları gagalar. Hareketli kümes tavukları belirli bir şeritte tuttuğu için sebze yataklarına dokunmadan çimde otlatmanızı sağlar; hasattan sonra ise kümesi yatağın üzerine çekip toprağı temizletebilirsiniz.
Yeni tavukları mevcut sürüye nasıl katarım?
Yeni gelen tavukları birkaç gün tel ayrılmış ayrı bir alanda, mevcut sürünün görebileceği şekilde tutmak kavgayı azaltır. Bu süre aynı zamanda hastalık belirtisi olup olmadığını gözlemlemenizi sağlar.
Bu rehber, Bursa'daki fabrikamızda Profimod® galvaniz yapı sistemlerini üreten ekibimiz tarafından hazırlanmıştır. Ürün ölçüleri ve paket içerikleri kataloğumuzdan alınmıştır; sorularınız için bize yazabilirsiniz.