Arı kovanı sehpası: yükseklik, model seçimi ve arılık kurulumu

Profimod® üretim ekibi · Güncelleme: 30 Ekim 2026 · 7 dk okuma

Bir sezonda yüzlerce kez eğilip kalkarak kovan açan arıcı, sehpanın değerini en çok belinde hisseder. Ama kovanı yerden kaldırmanın faydası yalnızca ergonomi değildir; nem, karınca ve kovan tabanının çürümesi de doğrudan zemine yakınlıkla ilgilidir. Bu yazıda sehpa yüksekliğini, model seçimini ve arılığın yerleşim düzenini ele alıyoruz.

Arı kovanı neden yerden yükseltilmeli?

Arı kovanı, tabanını nemden korumak, altından hava geçirmek, karınca ve kemirgen gibi canlıların erişimini zorlaştırmak ve arıcının eğilmeden çalışabilmesi için yerden yükseltilir. Toprağa doğrudan oturan kovanda bu dört sorunun hepsi birden yaşanabilir.

Nem ve çürüme

Toprak, özellikle sabah çiyinde ve yağmur sonrasında uzun süre nemli kalır. Ahşap kovan tabanı bu nemi çeker; zamanla dip tahtası yumuşar ve kovanın içindeki nem dengesi de bozulabilir. Yükseltilmiş kovanın altından hava geçtiği için taban daha kısa sürede kurur.

Karınca, kemirgen ve diğer hayvanlar

Karıncalar, fareler ve bazı sürüngenler yere yakın kovanlara daha kolay ulaşır. Sehpa bu erişimi tamamen engellemez ama yolu uzatır ve kontrolü kolaylaştırır. Bazı arıcılar ayrıca sehpa ayaklarının çevresini otlardan temizleyerek karıncanın tırmanacağı yolları azaltır.

Bel ve diz yükü

Çerçeve kontrolü, ballık takma ve hasat sırasında kovan yerdeyse arıcı sürekli çömelir. Kovanın diz hizasının biraz üstüne çıkması, özellikle onlarca kovanı olan arılıklarda günlük iş yükünü belirgin biçimde hafifletir.

Kovan sehpası yüksekliği kaç cm olmalı?

Arıcılıkta kovan tabanı genellikle yerden yaklaşık 40–60 cm yüksekte tutulur; Profimod tek katlı sehpalarda bu yükseklik yaklaşık 50 cm'dir (sehpa yüksekliği 49,5 cm). Bu aralık hem nemden uzaklaşmak hem de üstüne ballık eklendiğinde kovanın tepesine rahat ulaşmak için dengeli bir noktadır.

Yüksekliği seçerken kovanın üstüne koyacağınız ballık sayısını da düşünün. Kovan 50 cm'den başlayıp iki ballıkla yükseldiğinde, en üst katın kapağı göğüs hizasına yaklaşır. Sehpayı gereğinden yüksek seçmek ise ağır ballığı kaldırırken omuz hizasının üstüne çıkmanıza neden olur.

• Boyunuz uzunsa ve ağırlıklı olarak tek ballıkla çalışıyorsanız 50 cm civarı sehpa rahat eder.
• Çok katlı kovanlarla çalışıyorsanız alt katı yüksek tutmamak, üst ballığın erişilebilir kalmasını sağlar.
• Kovan önünün hafif öne eğik durması, yağmur suyunun uçuş deliğinden içeri girmesini önler.

Arılığa yeni başlayanlar için pratik bir deneme: boş bir kovanı farklı yüksekliklerdeki bir masa veya kasa üstüne koyup kapağı açıp kapatın, bir çerçeveyi çekip geri yerleştirin. Hangi yükseklikte belinizi bükmeden ve omuzlarınızı kaldırmadan çalıştığınızı birkaç dakikada görürsünüz.

Kaç kovanlık sehpa seçmeliyim: 2'li, 4'lü mü 6'lı mı?

Sehpa boyu, kovan sayınıza ve arılığın sıra düzenine göre seçilir: birkaç kovanlık hobi arılığında 2'li, köy arılığında 4'lü, düz ve geniş arazide 6'lı sehpalar pratiktir. Her model tek katlı veya iki katlı olarak bulunur.

Kovan yeri genişliği 62,5 cm'dir. Uygun kovanlar: Langstroth (41,3 × 50,5 cm) ve 10 çerçeveli Dadant (yaklaşık 43 × 50 cm).

Kısa sehpaların artısı, engebeli arazide daha kolay terazilenmesidir; 3,78 m'lik bir sehpayı eğimli bir yamaçta düz oturtmak, 1,28 m'lik bir sehpaya göre daha fazla zemin hazırlığı ister. Başlangıç için 2'li tek katlı sehpa, düzenli sıralar için 6'lı tek katlı sehpa sık tercih edilen iki uçtur.

İki katlı kovan sehpası ne işe yarar?

İki katlı sehpa, aynı taban alanında iki kat kovan tutarak yer darlığında, kışlatmada ve çoğaltma ya da ana arı kovanlarında alan kazandırır. Alt kat yerden yaklaşık 50 cm, üst kat 1,52 m yüksektedir.

Üst kat yüksek olduğu için yerleşim kuralı basittir: ağır, ballıklı kovanlar alta; hafif kovanlar, çoğaltma kutuları ve ana arı yetiştirme kovanları üste. Böylece ağır ballığı göğüs hizasının üstüne kaldırmak zorunda kalmazsınız.

İki katlı düzen özellikle bahçe içinde ya da sınırlı bir parselde arıcılık yapanlar için anlamlıdır. Geniş arazide ise tek katlı sehpaları sıralamak, her kovana aynı yükseklikten ulaşmayı sağladığı için günlük işi hızlandırır. Tüm modelleri kovan sehpası kategorisinde karşılaştırabilirsiniz.

Kovan sehpası sezon boyunca nasıl kontrol edilir?

Kovan sehpası yılda birkaç kez, özellikle ilkbahar açılışında, yoğun bal akımı öncesinde ve kışlatmaya girerken kontrol edilmelidir. Bu kontrolün amacı sehpanın hâlâ düz durduğundan, civataların gevşemediğinden ve ayakların zemine gömülmediğinden emin olmaktır.

• İlkbahar: Kış yağışlarından sonra toprak oturmuş olabilir. Su terazisiyle sehpayı yeniden kontrol edin, gerekiyorsa ayak altındaki taşları düzeltin.
• Bal akımı öncesi: Ballık eklendikçe kovan ağırlığı artar. Ağır kovanların bulunduğu bölümde civataları kurulum anahtarıyla bir tur sıkın.
• Hasat sonrası: Sehpanın çevresindeki otları biçin; ot, karıncaların ve diğer böceklerin sehpaya tırmanması için köprü görevi görebilir.
• Kışlatma: Kovanların rüzgâr almayan, nem toplamayan bir noktada kaldığından emin olun. Gerekirse sehpayı sökerek daha korunaklı bir yere taşıyın.

Galvaniz profil boya istemez, ama keskin bir aletle çizilen yüzeyler zamanla daha çabuk yıpranabilir. Kovanları sehpaya koyarken ve alırken kaydırmak yerine kaldırmak, hem kovan tabanını hem de profil yüzeyini korur.

Arılık nasıl kurulur, sehpalar nasıl dizilir?

Arılık; girişleri güneye veya doğuya bakan, suya yakın, rüzgârdan korunaklı ve yollardan uzak bir yere, sehpalar düzenli sıralar halinde dizilerek kurulur. Sabah güneşi kovana erken vurduğunda arılar da güne erken başlar.

1. Yön: Kovan girişlerini güneye veya doğuya çevirin; aynı sıradaki girişler aynı yöne baksın.
2. Su: Arılık bir su kaynağına en fazla yaklaşık 800 m uzakta olsun; yakında su yoksa suluk koyun.
3. Sıra arası: Sehpaları yaklaşık 1 m arayla dizin. Dört sehpadan sonra yaklaşık 3 m geride yeni bir sıra başlatın.
4. Ayırt edicilik: Kovan önlerini farklı renklere boyamak, arıların kendi kovanını şaşırmasını azaltır.
5. Mesafe kuralları: Yerleşim yerlerine, yollara ve diğer arılıklara olan mesafeler mevzuatla düzenlenir; kurulumdan önce güncel Arıcılık Yönetmeliği'ni ve il/ilçe tarım müdürlüğünü kontrol edin.

Sıralar arasında bırakılan boşluk, kovanın arkasından çalışmanıza da imkân verir. Arıcılar genellikle kovanı arkadan ya da yandan açar; böylece uçuş yolunun önünde durmamış olursunuz.

Kovan sehpası zemine nasıl oturtulur, gezginci arıcılıkta taşınır mı?

Profimod kovan sehpaları kazıkla sabitlenmez; kovanların ağırlığıyla zemine oturur, bu yüzden önemli olan zeminin düz ve sağlam olmasıdır. Ayakların hepsi yere tam basmalı, sehpa sallanmamalıdır.

• Ayakların geleceği yerleri çapa ile düzleyin; yumuşak toprakta ayak altına düz taş veya briket koymak batmayı azaltır.
• Su terazisini sehpanın uzun kenarına koyun; uzun sehpalarda iki uç arasında kot farkı kalmasın.
• Kovanı ortaladıktan sonra, öne doğru hafif bir eğim kalıp kalmadığını kontrol edin.

Gezginci arıcılıkta en büyük kolaylık sökülebilir yapıdır. Kaynaksız, civatalı sehpa gerektiğinde sökülerek araca yüklenir ve yeni konaklama yerinde kurulum anahtarıyla yeniden kurulur. Galvaniz profil açık arazide paslanmaya karşı dayanıklı olduğundan sezon boyunca dışarıda kalabilir.

Pakette ölçüsünde kesilmiş 30×30×1,2 mm galvaniz kutu profiller, %30 cam elyaf takviyeli konnektörler, civata seti, kurulum anahtarı ve basılı kurulum kılavuzu bulunur; kovan pakete dahil değildir. Arılığınızın yanında hasat edilen ürünleri kurutmak isterseniz kurutma tezgâhı rehberimiz de işinize yarayabilir.

Sık sorulan sorular

Bu rehber, Bursa'daki fabrikamızda Profimod® galvaniz yapı sistemlerini üreten ekibimiz tarafından hazırlanmıştır. Ürün ölçüleri ve paket içerikleri kataloğumuzdan alınmıştır; sorularınız için bize yazabilirsiniz.